Το πρόβλημα της Μήλου, ο οικοδομικός πυρετός και οι αντοχές των νησιών - Χτίζουν πριν τους προλάβει ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός

Ο ήλιος ανατέλλει πάνω από την Μήλο, αλλά το νησί δεν ξυπνά πια μόνο με τον ήχο της θάλασσας. Ξυπνά με μπετονιέρες, γερανούς και συνεργεία που δουλεύουν βιαστικά και ασταμάτητα, σαν να κυνηγούν τον χρόνο. Στην Μήλο έχει ξεσπάσει το τελευταίο διάστημα ένας οικοδομικός πυρετός που δύσκολα κρύβεται. Ιδιοκτήτες γης, επενδυτές, ξενοδόχοι σπεύδουν να χτίσουν όσο ακόμη «προλαβαίνουν».

Όχι επειδή άλλαξε κάτι σήμερα, αλλά επειδή όλοι γνωρίζουν ότι θα αλλάξει. Ένα νέο Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο βρίσκεται σε εξέλιξη και, όταν θεσμοθετηθεί, η δόμηση δεν θα είναι πια τόσο εύκολη, τόσο γενναιόδωρη, τόσο ανεξέλεγκτη.

Έτσι, το νησί ζει μια μεταβατική περίοδο χωρίς πραγματικούς κανόνες. Από τις παραλίες μέχρι τους λόφους, ξεφυτρώνουν νέες κατασκευές, αρκετές από τις οποίες γεννούν σοβαρά ερωτήματα για το αν χωρούν πραγματικά στο τοπίο, την ώρα που ξενοδοχεία πολιορκούν τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλους και απλώνονται μέχρι το χειμέριο κύμα.

Το παράδοξο είναι ότι σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι η Μήλος χρειάζεται πολεοδομικό σχέδιο και πρέπει να προστατευθεί. Το σχέδιο που θα καθορίσει χρήσεις γης, όρους και περιορισμούς δόμησης αλλά και σημεία επενδυτικών δραστηριοτήτων αφορά τις Δυτικές Κυκλάδες και παρουσιάστηκε στην τοπική κοινωνία πριν τις γιορτές (με κρίσιμες όμως λεπτομέρειες να απουσιάζουν). Ωστόσο η θεσμική του κύρωση με Προεδρικό Διάταγμα θα αργήσει. Και αυτό το κενό λειτουργεί σαν άτυπη πρόσκληση και προτροπή: «χτίσε τώρα, πριν κλείσει το παράθυρο».

Χωρίς σχέδιο

Από την πλευρά της, η πολιτεία λειτουργεί πυροσβεστικά. Όχι επειδή δεν γνωρίζει το πρόβλημα, αλλά επειδή ποτέ δεν τόλμησε μέχρι σήμερα, να το αντιμετωπίσει συνολικά.

Η περίπτωση του Σαρακήνικου είναι χαρακτηριστική. Σχεδόν έναν χρόνο μετά τη διακοπή των εργασιών στο ξενοδοχείο της UniqueDevelopment, οι τρύπες από τα θεμέλια παραμένουν ορθάνοιχτες στο μοναδικό γεωλογικό τοπίο. Μόλις πρόσφατα και μετά το θόρυβο που προκάλεσε το γειτονικό ξενοδοχείο της Prodea, το ΥΠΕΝ απέστειλε τελεσίγραφο στον επενδυτή, ζητώντας να κλείσει το σκάμμα μέσα σε ένα μήνα και να προχωρήσει στην αποκατάσταση του περιβάλλοντος. Ούτε όμως η αναστολή έκδοσης οικοδομικών εργασιών που είχε αποφασιστεί από το ΥΠΕΝ πέρσι -μετά το θόρυβο που προκάλεσε η τσιμεντοποίηση του Σαρακήνικου- με γνωμοδότηση του γενικού γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού Ευθύμιου Μπακογιάννη εφαρμόστηκε. Η απουσία σαφούς θεσμικού πλαισίου σε ένα νησί που δείχνει να βρίσκεται στο μάτι του «κυκλώνα» real estate έχει κόστος.

Η Μήλος βρίσκεται σε μια κρίσιμη μεταβατική περίοδο. Το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο είναι σε εξέλιξη και θα επιταχυνθεί προκειμένου να αποτελέσει το βασικό εργαλείο για να τεθούν σαφή όρια στην ανάπτυξη, με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και τη φέρουσα ικανότητα του νησιού δηλώνει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Μέχρι την ολοκλήρωσή του, «το Υπουργείο παρακολουθεί στενά την κατάσταση και σε στενή συνεργασία με το δήμο ενεργοποιεί όλα τα διαθέσιμα θεσμικά εργαλεία ελέγχου, ώστε να αποφευχθούν τετελεσμένα που υπονομεύουν το σχεδιασμό».

Οι κλίνες της Μήλου

Σήμερα στο νησί είναι σε εξέλιξη ή σε στάδιο έγκρισης περίπου 50 νέες τουριστικές αναπτύξεις. Μόνο από εκείνες που έχουν ήδη εξασφαλίσει οικοδομική άδεια ή προέγκριση, προβλέπεται να προστεθούν πάνω από 75 στρέμματα δομημένου χώρου και περισσότερες από 2.000 νέες κλίνες.
ΚλείσιμοΑν υπολογιστούν και οι τουριστικές μονάδες που είναι ήδη σε λειτουργία (πάνω από 40 και περί τις 1.800 κλίνες), ο σχεδιαζόμενος όγκος νέων μονάδων αντιστοιχεί πρακτικά σε υπερδιπλασιασμό της τουριστικής δυναμικότητας του νησιού μέσα σε ελάχιστα χρόνια.

Η κλίμακα της μεταβολής είναι τέτοια ώστε δεν μιλάμε πλέον για «επέκταση» του υπάρχοντος μοντέλου, αλλά για ριζική αλλαγή μεγέθους. Για ένα νησί με μόνιμο πληθυσμό περίπου 5.300 κατοίκων, η προσθήκη χιλιάδων νέων επισκεπτών στην αιχμή της σεζόν σημαίνει ότι το καλοκαίρι ο πραγματικός πληθυσμός μπορεί να φτάνει πολλαπλάσια επίπεδα, με άμεσες συνέπειες σε κρίσιμους φυσικούς πόρους όπως είναι το νερό, η ενέργεια αλλά και τα απορρίμματα, οι μεταφορές και η υγεία. Δεν πρόκειται απλώς για «λίγη παραπάνω ανάπτυξη» όπως λένε πολεοδόμοι αλλά για μετάβαση της Μήλου από νησί ήπιας τουριστικής πίεσης σε προορισμό μαζικής φιλοξενίας, με αλλαγή κλίμακας που δύσκολα αναστρέφεται.

Κ. Σερράος: ο σχεδιασμός δεν είναι σχέδιο στο χαρτί

Ο κ. Κωνσταντίνος Σερράος, καθηγητής Αστικού Σχεδιασμού και Πολεοδομίας στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, δίνει τη δική του οπτική για το χάος που επικρατεί στον πολεοδομικό σχεδιασμό στα ελληνικά νησιά.

«Ο σχεδιασμός δεν είναι ένα σχέδιο στο χαρτί με χρώματα, ούτε μπορεί να βγει από μια μηχανή AI. Είναι εργαλείο που προσπαθεί να βρει τις βέλτιστες ισορροπίες ανάμεσα σε συγκρουόμενα συμφέροντα», τονίζει.

Από την εμπειρία του στις τοπικές κοινωνίες και από τις συζητήσεις για τον πολεοδομικό σχεδιασμό με τους κατοίκους και τους τοπικούς φορείς, διαπιστώνει ότι οι πολίτες εστιάζουν σχεδόν αποκλειστικά σε δύο ερωτήματα: αν θα συνεχίσουν να μπορούν να χτίζουν εκτός σχεδίου και αν θα επεκταθούν τα όρια των οικισμών. Αυτό μοιραία αποτελεί ένα στοιχείο που καθορίζει και τις πολιτικές της εκάστοτε κυβέρνησης και ως ένα βαθμό ερμηνεύει τις παλινωδίες του χωρικού σχεδιασμού.

«Αυτή είναι η βασική κοινωνική αγωνία απέναντι στον σχεδιασμό», λέει, επισημαίνοντας ότι ο περιορισμός της εκτός σχεδίου δόμησης είναι σε μεγάλο βαθμό αναπόφευκτος, ειδικά σε κορεσμένους προορισμούς. Αναφερόμενος, στις μεγάλες σε κλίμακας επενδύσεις (τύπου ΕΣΧΑΣΕ-ΕΣΧΑΔΑ), ο Σερράος υπογραμμίζει ότι δεν μπορούν να λειτουργούν στην λογική των οριζόντιων κριτηρίων. «Πρέπει να υπάρχει χωρική πολιτική που να λέει πού θέλουμε τι είδους ανάπτυξη και με ποιους όρους».

Τα αγκάθια του σχεδιασμού

Η περίπτωση της Μήλου και οι τόνοι μπετόν που πέφτουν καθημερινά στο νησί, λειτουργεί ως μικρογραφία ενός ευρύτερου μοντέλου ανάπτυξης που εδώ και χρόνια υπόσχεται σχεδιασμό, αλλά παράγει κυρίως αναβολές και στρεβλώσεις. Πρόκειται για αναβολές που αφορούν κυρίως 1) την απουσία χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού β) τις διατάξεις για την εκτός σχεδίου δόμηση αλλά και 3) τις στρεβλώσεις που παράγουν οι παρεκκλίσεις υπέρ των al cart πρότζεκτ των στρατηγικών επενδύσεων που ευνοούν μεγάλους developers και ξενοδόχους.

Οι τελευταίοι με την σφραγίδα της πολιτείας εξασφαλίζουν προνομιακούς όρους (χρήσεις γης, όρους δόμησης κ.α) ακόμη και σε νησιά με μεγάλες τουριστικές και οικιστικές πιέσεις όπως είναι η Μύκονος και η Σαντορίνη. Το ίδιο δρόμο έχουν ακολουθήσει μεγάλοι τουριστικοί όμιλοι τα τελευταία χρόνια με πρότζεκτ σε Μύκονο, Σαντορίνη και Ίο να βρίσκονται σε διάφορά στάδια ανάπτυξης. Κάποια από αυτά προχωρούν υπερβαίνοντας τις γκρίζες ζώνες όπως το δεύτερο 4Seasons της AGC Parthners στην Μύκονο που θα λειτουργήσει φέτος ενώ μπλοκαρισμένα είναι άλλα πρότζεκτ όπως το Santorini Valvis Volcanic SPA στη Βλυχάδα του κ. Γιάννη Βάλβη με επιχειρηματικές δραστηριότητες στη Ρουμανία και το Project Blue στο Καλό Λιβάδι της Grivalia στην Μύκονο. To ΣτΕ δεν ενέκρινε το σχέδιο υλοποίησης της επένδυσης, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί η δημιουργία μαρίνας και η εταιρεία να επανασχεδιάζει το έργο αναμένοντας εκ νέου τις εγκρίσεις από τα αρμόδια υπουργεία. Όμως όπως παρατηρούν στην αγορά υπάρχει μια σταθερή και αυξανόμενη μεταπόπιση του ενδιαφέροντος για τις επενδύσεις αυτές στην Πελοπόννησο και στην Κρήτη.

Στα σκαριά το χωροταξικό του τουρισμούΣήμερα, παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες και τα διαδοχικά γράψε-σβήσε, η χώρα εξακολουθεί να στερείται ενός σύγχρονου χωροταξικού πλαισίου για τον τουρισμό που να θέτει σαφείς κόκκινες γραμμές. Χωρίς κανόνες για το πού, πόσο και με ποιους όρους μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός, τα νησιά αντιμετωπίζονται στην πράξη ως ενιαία αποθέματα γης προς αξιοποίηση, με μοναδικό πραγματικό περιορισμό την αντοχή της αγοράς και όχι του περιβάλλοντος.

Μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο ολοκληρώθηκε η μελέτη δέουσας εκτίμησης του ειδικού χωροταξικού του τουρισμού για τις προστατευόμενες περιοχές (Natura κ.α), η οποία αποτελεί το «φίλτρο» νομιμότητας κάθε χωροταξικού σχεδιασμού, επισημαίνοντας σοβαρά ζητήματα φέρουσας ικανότητας και περιβαλλοντικών ορίων. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί ένα δεσμευτικό πλαίσιο που να μεταφράζει αυτά τα δεδομένα σε συγκεκριμένους κανόνες κάτι που εκτιμάται ότι θα γίνει μέσα στην Άνοιξη.

Σε συνδυασμό με την μεγάλη υστέρηση στην έγκριση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ) για τις προστατευόμενες περιοχές, που εκκρεμούν από το 2020 και αφορούν το 28% της χερσαίας και θαλάσσιας επικράτειας, το κενό που δημιουργείτε επιτρέπει τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό μεγάλων τουριστικών μονάδων.

Δουλεύουμε με χωροταξικό 15ετίας

Όπως επισημαίνει ο κ. Χάρης Κοκκώσης, ομότιμος καθηγητής Πολεοδομίας-Χωροταξίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο χωροταξικός σχεδιασμός στον τουρισμό αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη των προορισμών, καθώς καθορίζει τους κανόνες, τις προτεραιότητες και τα όρια των παρεμβάσεων. Κεντρική έννοια σε αυτή τη διαδικασία είναι η «φέρουσα ικανότητα», δηλαδή το όριο στο οποίο μια περιοχή μπορεί να δεχθεί επισκέπτες και δραστηριότητες χωρίς να υποβαθμίζεται το φυσικό, κοινωνικό και οικονομικό της περιβάλλον. Ο κ. Κοκκώσης λέει ότι 14 χρόνια μετά, το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό παραμένει ουσιαστικά στάσιμο. «Το 2026 η χώρα εξακολουθεί να λειτουργεί με πλαίσιο του 2010, έχοντας όμως ένα εντελώς διαφορετικό τουριστικό προϊόν σε σχέση με το παρελθόν που η ανάπτυξη ήταν μόνο ξενοδοχεία καθώς η νεότερη εκδοχή του κατέπεσε στο Συμβούλιο της Επικρατείας και έκτοτε δεν αντικαταστάθηκε».

Στην πράξη, όσο δεν υπάρχει επικαιροποιημένος χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός, οι κρίσιμες αποφάσεις μεταφέρονται στα δικαστήρια. Το Συμβούλιο της Επικρατείας καλείται να κρίνει αν μπορεί να ανεγερθεί ένα ξενοδοχείο σε εκτός σχεδίου περιοχή, αν επιτρέπεται η επέκταση ενός οικισμού ή αν μια επένδυση είναι συμβατή με το περιβάλλον. Δηλαδή να υποκαταστήσει έναν σχεδιασμό που κανονικά θα έπρεπε να έχει προηγηθεί.

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής, η επενδυτική πίεση μεταβάλλει και την κοινωνική στάση απέναντι στην ανάπτυξη. «Εκεί που στο παρελθόν κυριαρχούσε το δόγμα «να έρθει η επένδυση με κάθε τρόπο», σήμερα ενισχύεται η κριτική απέναντι στην κλίμακα των παρεμβάσεων και τις επιπτώσεις τους στο τοπίο, στο περιβάλλον και στην ποιότητα ζωής. Σε προορισμούς όπως η Σαντορίνη και η Μύκονος, που έχουν ξεπεράσει τα όρια της φέρουσας ικανότητας, η πίεση δεν προέρχεται πλέον μόνο από ακτιβιστές ή επιστήμονες, αλλά και από τις ίδιες τις τοπικές κοινωνίες».

Ο γόρδιος δεσμός

Δεύτερη μεγάλη και διαχρονική παθογένεια αποτελεί η απουσία πολεοδομικoύ σχεδιασμού. Δεν είναι τυχαίο όπως αναφέρει έμπειρος πολεοδόμος ότι υπήρξαν μελέτες που ξεκίνησαν την δεκαετία του ’80 και ολοκληρώθηκαν πριν πέντε χρόνια! Σήμερα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη το γιγαντιαίο πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης για 230 Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια αλλά η διαδικασία κρίνεται εξαιρετικά σύνθετη και περίπλοκη. Στο καλό σενάριο τα ειδικά σχέδια της Μυκόνου και της Σαντορίνης -ως πιο ώριμα-θα διαβιβαστούν το προσεχές διάστημα στο ΣτΕ για να θεσμοθετηθούν με Προεδρικά Διατάγματα. Αν αναλογιστεί κανείς όμως τον όγκο των σχεδίων που ακολουθούν, την γραφειοκρατία που τα συνοδεύει και τα πήγαινε –έλα της διοίκησης στο ΣτΕ, ο χρόνος που θα επικυρωθούν θα είναι πολύ μακρύς. Στα θετικά είναι η συμφωνία με την Κομισιόν ώστε να θεωρήσει επιτυχής κατάληξη την ολοκλήρωση των μελετών (και όχι την θεσμοθέτησή τους ως την Άνοιξη του 2026) ώστε 600 εκ. να δεσμευτούν τώρα και να μην χαθούν λόγω εκπνοής των οροσήμων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Η τρίτη δομική παθογένεια είναι η εκτός σχεδίου δόμηση. Παρά τις διακηρύξεις ότι θα περιοριστεί, ακόμη και σήμερα το ζήτημα παραμένει στο «θα». Η απουσία ξεκάθαρης πολιτικής οδηγεί σε αποσπασματικές ρυθμίσεις και άνιση εφαρμογή του νόμου: άλλες ΥΔΟΜ εκδίδουν άδειες και άλλες τις μπλοκάρουν, χωρίς ενιαίο πλαίσιο και χωρίς ασφάλεια δικαίου.

Η Πολιτεία έχει μεταφέρει το βάρος της ρύθμισης στις μελέτες για την αναγνώριση των δρόμων, υιοθετώντας τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με την οποία δεν αρκούν τα τέσσερα στρέμματα σε μια εκτός σχεδίου περιοχή για να χτίσει κάποιος, αλλά απαιτείται οικοδομησιμότητα μέσω προσώπου σε κοινόχρηστη και αναγνωρισμένη οδό. Μέχρι σήμερα έχει ολοκληρωθεί η μελέτη μόνο για τα νησιά, ενώ εκκρεμούν η ηπειρωτική χώρα, η Κρήτη και η Εύβοια, με την αντίστοιχη μελέτη να έχει ανατεθεί πρόσφατα χωρίς όμως σαφές χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.

Στην περίπτωση του Σαρακήνικου που επιχειρήθηκε πέρσι να οικοδομηθεί το ξενοδοχείο με την παράνομη άδεια, η έκταση δεν είχε πρόσωπο σε δρόμο. Ωστόσο αυτό δεν αποτέλεσε εμπόδιο για να εκδώσει την οικοδομική άδεια από την ΥΔΟΜ του νησιού. Αντίστοιχη συζήτηση έχει ανοίξει και για το White Coast της Prodea στην γειτονική περιοχή του Μύτακα της Μήλου. Πρόκειται για πεντάστερο ξενοδοχείο δυναμικότητας 271 κλινών, για το οποίο η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων επικαλείται πρόσβαση σε χωμάτινο αγροτικό δρόμο. Για την επίμαχη τουριστική μονάδα υπήρξαν καταιγιστικές εξελίξεις τις προηγούμενες μέρες καθώς αποφασίστηκε η αναστολή εργασιών από το ΣτΕ μέχρι να αποφανθεί η δικαιοσύνη και η Αρχή Διαφάνειας για την αμφιλεγόμενη επέκταση της τουριστικής μονάδας. Ανεστάλησαν ταυτόχρονα και οι περιβαλλοντικοί όροι του έργου που είχαν εκδοθεί το 2024.

Από τα όσα συμβαίνουν στην Μήλο αλλά και στα άλλα νησιά γίνεται αντιληπτό ότι η μετάβαση σε ένα αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου και αποτροπής της αυθαίρετης δόμησης παραμένει μετέωρη, αφήνοντας το πεδίο ανοιχτό σε ερμηνείες, εξαιρέσεις και συγκρούσεις. Στην πράξη, η εκτός σχεδίου δόμηση συνεχίζει να λειτουργεί ως βαλβίδα εκτόνωσης των πιέσεων του συστήματος: όταν ο οργανωμένος σχεδιασμός καθυστερεί, το κενό καλύπτεται από άτυπη ανάπτυξη με ελάχιστο έλεγχο των σωρευτικών επιπτώσεων.

Φρένο» στις στρατηγικές τουριστικές επενδύσεις

Σε αυτό το πλαίσιο μεγάλη κριτική δέχονται οι στρατηγικές επενδύσεις που θεωρούνται από πολλούς πλέον, ένα μοντέλο τουριστικών αναπτύξεων που έχει φτάσει στα όριά του. Κυβερνητικές πηγές αντιτείνουν ότι τα τελευταία τρία χρόνια δεν έχει εγκριθεί καμία νέα στρατηγική τουριστική επένδυση (ΕΣΧΑΣΕ) στο Νότιο Αιγαίο και ότι η έγκριση νέων πρότζεκτ έχει ουσιαστικά «παγώσει» μέχρι την ολοκλήρωση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων.

Η άποψη που κυριαρχεί είναι ότι το εργαλείο των ΕΣΧΑΔΑ-ΕΣΧΑΣΕ, το οποίο σχεδιάστηκε σε μια εποχή οικονομικής κρίσης (2010), με στόχο την προσέλκυση κεφαλαίων και την αξιοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας με «παρεκκλίσεις», χρησιμοποιήθηκε στην πράξη κατά κόρον σε ήδη κορεσμένους προορισμούς, μετατρέποντας την εξαίρεση σε κανόνα.

Σήμερα αρμόδιες πηγές τονίζουν ότι η στρέβλωση αυτή έχει γίνει αντιληπτή και ότι το βάρος των στρατηγικών επενδύσεων μετατοπίζεται πλέον προς τη βιομηχανία και τη μεταποίηση. Η στροφή αυτή συνδέεται ευθέως με τον στόχο αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου και μείωσης της μονοκαλλιέργειας του τουρισμού.

Σε ό,τι αφορά το μέλλον του εργαλείου στον τουρισμό, η συζήτηση πλέον επικεντρώνεται σε περιοχές με πραγματικές ελλείψεις υποδομών – όπως τμήματα της ηπειρωτικής χώρας και λιγότερο ανεπτυγμένοι προορισμοί – και όχι σε ήδη υπερφορτωμένα νησιά των Κυκλάδων, αναφέρουν οι ίδιες πηγές.

Η εξέγερση των δήμων

Στο debate για της μεγάλης κλίμακας επενδύσεις συμμετέχουν ενεργά και οι τοπικές κοινωνίες. Η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου, πρωτοσταντούντος του δήμου Σαντορίνης ζητά πάγωμα μεγάλων τουριστικών έργων χωρίς κοινωνική συναίνεση και απαιτεί θεσμική κατοχύρωση υποχρεωτικού ρόλου των Δήμων στη λήψη αποφάσεων για αυτά τα έργα. Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι κανένα project δεν θα πρέπει να προχωρά χωρίς πλήρη συμμόρφωση με τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια και χωρίς τεκμηριωμένο έλεγχο της φέρουσας ικανότητας κάθε νησιού.

Σε ανάλογο κλίμα κινούνται και άλλοι δήμοι όπως η Ίος, η Σίκινος και η Φολέγανδρος, οι οποίοι μιλούν ανοιχτά για ανάγκη προστασίας του τοπίου και για προτεραιότητα στη μόνιμη κατοικία, απαγόρευση πισινών, υπόσκαφων κτισμάτων, ανεμογεννητριών, με επιτρεπόμενες μόνο μικρές επιχειρήσεις έως 20 κλίνες και υποχρεωτικές δεξαμενές νερού σε νέες κατοικίες. Στόχος συνολικά είναι η ήπια και οργανωμένη ανάπτυξη και η αποτροπή της άναρχης δόμησης.

Protothema.gr